Genocid, ubistva, istrebljenje, progon: Za šta je sve bila optužena Biljana Plavšić

Biografija zločinke

Biljana Plavšić rođena je 7. jula 1930. u Tuzli. Bila je jedan od vodećih članova Srpske demokratske stranke Bosne i Hercegovine, gotovo od osnivanja stranke u Bosni i Hercegovini, bliska saradnica Radovana Karadžića, bivšeg predsjednika SDS-a, i Momčila Krajišnika, bivšeg predsjednika Skupštine srpskog naroda u Bosni i Hercegovini.

Od 18. novembra 1990. do aprila 1992. godine Plavšić je bila član kolektivnog Predsjedništva Bosne i Hercegovine. Od januara 1991. do aprila 1992. je bila na funkciji predsjednika Savjeta za zaštitu ustavnog poretka Predsjedništva Bosne i Hercegovine.

Od 28. februara 1992. do 12. maja 1992. Plavšić je bila član vršioca dužnosti predsjedništva takozvane Srpske Republike Bosne i Hercegovine. Dana 12. maja 1992. godine je postala član tročlanog predsjedništva srpske republike. Za predsjednika predsjedništva izabran je Radovan Karadžić.

Plavšić je, uz Karadžića, Krajišnika i druge članove SDS-a, bila član proširenog ratnog predsjedništva srpske republike od početka juna 1992. do 17. decembra 1992. godine.

Otprilike od 30. novembra 1992. godine Plavšić je, uz Krajišnika, Karadžića i druge članove SDS-a, bila član vrhovne komande oružanih snaga srpske republike.

Detalji optužnice

Biljana Plavšić, koja je pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ/ICTY) optužena za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine nad bosanskim muslimanima i Hrvatima, dobrovoljno se predala 10. januara 2001. godine.

U oktobru 2002. priznala je krivicu za progon Bošnjaka i Hrvata u 37 opština u Bosni i Hercegovini, u zamjenu za odbacivanje preostalih tačaka optužnice.

Između 1. jula 1991. i 30. decembra 1992. godine Biljana Plavšić je, djelujući individualno ili u saradnji sa Radovanom Karadžićem, Momčilom Krajišnikom i drugima, učestvovala u krivičnim djelima za koja se tereti u tekstu koji slijedi kako bi se obezbijedila kontrola nad onim područjima Bosne i Hercegovine koja su proglašena dijelom srpske republike.

Ta područja uključuju, među ostalim, slijedeće opštine: Banja Luka, Bijeljina, Bileća, Bosanska Krupa, Bosanski Novi, Bosanski Petrovac, Bosanski Šamac, Bratunac, Brčko, Čajniče, Čelinac, Doboj, Donji Vakuf, Foča, Gacko, Hadžići, Ilidža, Ilijaš, Jajce, Ključ, Kalinovik, Kotor Varoš, Nevesinje, Novi Grad, Novo Sarajevo, Pale, Prijedor, Prnjavor, Rogatica, Rudo, Sanski Most, Šekovići, Šipovo, Sokolac, Teslić, Trnovo, Višegrad, Vlasenica, Vogošća, Zavidovići i Zvornik.

Da bi postiglo taj cilj, vođstvo bosanskih Srba, uključujući BILJANU PLAVŠIĆ, Radovana KARADŽIĆA i Momčila KRAJIŠNIKA, započelo je i sprovelo takav način ponašanja koji je uključivao stvaranje nemogućih uslova za život, uključujući taktiku progona i terora čiji je efekat trebao biti da podstakne ne-Srbe na odlazak iz tih područja, deportaciju onih koji nisu bili voljni otići i likvidaciju drugih. Takvo ponašanje je do 31. decembra 1992. rezultiralo smrću ili prisilnim odlaskom značajnog dijela bosanskih Muslimana, bosanskih Hrvata i drugih nesrpskih grupa iz tih opština.

Snage bosanskih Srba, koje su obuhvatale vojne i paravojne jedinice te jedinice teritorijalne odbrane i policije (u daljem tekstu: "snage bosanskih Srba"), te SDS i organi vlasti pod rukovodstvom i kontrolom BILJANE PLAVŠIĆ, Radovana KARADŽIĆA, Momčila KRAJIŠNIKA i drugih, preduzele su niz raznih akcija da značajno smanje populaciju bosanskih Muslimana, bosanskih Hrvata i druge nesrpske populacije tih opština.

Počevši od kraja marta 1992. snage bosanskih Srba preuzele su fizičku kontrolu nad opštinama navedenim u paragrafu 6, često putem silovitih napada. Ti napadi i preuzimanje vlasti odigravali su se na koordinirani i planirani način. Organizaciju i rukovođenje u preuzimanju vlasti i događajima koji su uslijedili obezbijedili su SDS, vojno i policijsko vođstvo i rukovodeći organi srpskih opština, uključujući krizne štabove, ratna predsjedništva i ratna povjereništva.

GENOCID, SAUČESNIŠTVO U GENOCIDU, ISTREBLJENJE, UBISTVO, HOTIMIČNO LIŠAVANJE ŽIVOTA

Između 1. jula 1991. i 31. decembra 1992. godine BILJANA PLAVŠIĆ je, djelujući individualno i u saradnji sa Radovanom KARADŽIĆEM, Momčilom KRAJIŠNIKOM i drugima, planirala, podsticala, naredila, počinila ili na drugi način pomogla i podržala planiranje, pripremu ili izvršenje uništenja, u cijelosti ili djelimično, nacionalne, etničke, rasne ili vjerske grupe bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, kao takve, u više opština, uključujući, među ostalim, Bijeljinu, Bratunac, Bosanski Šamac, Brčko, Doboj, Foču, Ilijaš, Ključ, Kotor Varoš, Novi Grad, Prijedor, Rogatica, Sanski Most, Višegrad, Vlasenicu, Zavidoviće i Zvornik.

Uništavanje tih grupa u tim opštinama sprovedeno je:

- ubijanjem bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata tokom i nakon napada na i unutar tih opština i ubijanjem bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata u logorima i zatočeničkim objektima i nakon što su iz njih odvedeni;

- nanošenjem teških tjelesnih ili duševnih povreda bosanskim Muslimanima i bosanskim Hrvatima za vrijeme zatočenja u logorima i zatočeničkim objektima i tokom ispitivanja na tim lokacijama, u policijskim stanicama i kasarnama gdje su zatočenici bili stalno izloženi nečovječnim djelima, ili bili prisiljeni da ih gledaju, uključujući ubistvo, seksualno nasilje, mučenje, premlaćivanja i pljačku; i

- zatočenjem bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata u logorima i zatočeničkim objektima u uslovima života sračunatim da dovedu do fizičkog uništenja, u cijelosti ili djelimično, tih nacionalnih, etničkih, rasnih i vjerskih grupa kao takvih.

BROJNI LOGORI

SDS i organi vlasti otvorili su logore i zatočeničke objekte u tim opštinama. Nakon napada na opštine, snage bosanskih Srba sakupljale su na desetine hiljada bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata i prisiljavale ih da pješače do sabirališta gdje su ih okupljali za prebacivanje u logore i zatočeničke objekte. Tokom tih marševa, bosanske Muslimane i bosanske Hrvate su izdvajali iz kolona i pogubljivali ih.

Mnogi od bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata koji su preživjeli te napade i prisilne marševe odvedeni su u logore i zatočeničke objekte, među kojima su bili i slijedeći:

- Manjača u opštini Banja Luka, od otprilike 21. aprila do 18. decembra 1992;

- Batković u opštini Bijeljina, od otprilike 1. juna 1992. do 31. decembra 1992;

- škola "Vuk Karadžić" u opštini Bratunac, od 1. maja 1992. pa tokom cijelog perioda za koji se tereti u ovoj optužnici;

- Luka u opštini Brčko, od 7. maja do početka jula 1992;

- skladište municije Bare od 1. maja 1992, zatvor Spreča od 1. maja 1992, stanica SUP-a od 1. maja do 31. jula 1992; Perćinov disko od 1. maja 1992; kasarna JNA Ševarlije od 1. maja do 30. juna 1992, i hangari JNA blizu Bosanske plantaže od maja 1992. - sve u opštini Doboj;

- KP Dom u opštini Foča, od 18. aprila 1992. pa tokom cijelog perioda za koji se tereti u ovoj optužnici;

- Omarska od 15. maja do 15. avgusta 1992, Keraterm od 15. maja do 6. avgusta 1992. i Trnopolje od 15. maja do 30. septembra 1992, u opštini Prijedor;

- Rasadnik/Sladara od 1. maja 1992. i tokom cijelog predmetnog perioda optužnice, i škola "Veljko Vlahović" od 1. maja do 31. avgusta 1992, u opštini Rogatica;

- Betonirka od 27. maja do 7. jula 1992, u opštini Sanski Most;

- Sušica od 2. juna do početka septembra 1992. u opštini Vlasenica;

- Dom kulture u Čelopeku od 29. maja do 30. juna 1992, Ekonomija od otprilike 7. maja do 22. maja 1992, Tehnička škola u Karakaju od 29. maja do juna 1992, u opštini Zvornik.

U tim logorima i zatočeničkim objektima radio je i njima upravljao vojni i policijski kadar, kojim je na najvišoj instanci rukovodilo i koji je kontrolisalo visoko rukovodstvo bosanskih Srba, uključujući BILJANU PLAVŠIĆ, Radovana KARADŽIĆA i Momčila KRAJIŠNIKA.

UBISTVA I POGUBLJENJA

Ubistva koja su snage bosanskih Srba počinile nad bosanskim Muslimanima i bosanskim Hrvatima u tim logorima i zatočeničkim objektima, ili nakon što su iz njih odvedeni, uključuju među ostalim:

- pogubljenja po kratkom postupku u maju 1992, kada su pogubljeni bosanski Muslimani zatočeni u logoru Luka - opština Brčko;

- ubistva tokom maja i juna 1992, kada su ubijeni bosanski Muslimani i/ili bosanski Hrvati, muške osobe u dobi za vojsku zatvorene u logoru Sušica - opština Vlasenica;

- ubistva u junu 1992, kada je ubijeno više od trideset bosanskih Muslimana i/ili bosanskih Hrvata, muških osoba zatvorenih u Domu kulture u Čelopeku; masovno ubistvo, otprilike 1-5. juna 1992, kada je ubijeno oko sto šezdeset muških osoba, bosanskih Muslimana, u Tehničkoj školi u Karakaju; ubistvo, otprilike 5-8. juna 1992, kada je ubijeno oko sto devedeset zatvorenika bosanskih Muslimana i/ili bosanskih Hrvata u Gerinoj klaonici - opština Zvornik;

- masovno ubistvo otprilike 14. juna 1992, kada je ubijeno četrdeset i sedam muškaraca bosanskih Muslimana iz logora Rajlovac - opština Novi Grad;

- pogubljenje otprilike 15. juna 1992, kada je pogubljeno najmanje deset muških osoba, bosanskih Muslimana iz Višegrada - opština Rogatica;

- pogubljenje otprilike 20. jula 1992, kada je više od sto pedeset muških osoba, bosanskih Muslimana i/ili bosanskih Hrvata iz prijedorskog područja zvanog Brdo, pogubljeno u logoru Omarska; pogubljenje otprilike 24-25. jula 1992, kada je oko sto pedeset muških osoba, bosanskih Muslimana i/ili bosanskih Hrvata, pogubljeno u prostoriji broj 3 u logoru Keraterm; masovno pogubljenje otprilike 21. avgusta 1992, kada je oko sto pedeset muških osoba, bosanskih Muslimana i/ili bosanskih Hrvata iz logora Trnopolje, pogubljeno na planini Vlašić u Skender Vakufu - opština Prijedor;

- učestalo premlaćivanje, mučenje i ubijanje tokom mjeseca jula 1992. trideset i šest bosanskih Muslimana zatočenih u KP Domu u Foči; ubistvo otprilike 5. avgusta 1992, kada je ubijeno više od dvadeset muških osoba, bosanskih Muslimana, zatočenika iz opštine Kalinovik koje su doveli u KP Dom u Foči, a kasnije ih odveli i ubili blizu Jeleča - opština Foča.

Tim djelima i propustima BILJANA PLAVŠIĆ je učestvovala u slijedećem:

Tačka 1: GENOCID, kažnjiv po članovima 4(3)(a), 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Tačka 2: SAUČESNIŠTVO U GENOCIDU, kažnjivo po članovima 4(3)(e), 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Tačka 3: Istrebljenje, ZLOČIN PROTIV ČOVJEČNOSTI, kažnjiv po članovima 5(b), 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Tačka 4: Ubistvo, ZLOČIN PROTIV ČOVJEČNOSTI, kažnjiv po članovima 5(a), 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Tačka 5: Ubistvo, KRŠENJE ZAKONA I OBIČAJA RATA, priznato zajedničkim članom 3(1)(a) Ženevskih konvencija iz 1949, kažnjivo po članovima 3, 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Tačka 6: Hotimično lišavanje života, TEŠKA POVREDA ŽENEVSKIH KONVENCIJA IZ 1949, kažnjiva po članovima 2(a), 7(1) i 7(3) Statuta Međunarodnog suda.

Priznanje krivice Biljane Plavšić 2002. godine

“Do sada sam imala priliku da preispitam ove optužbe, i da ih, zajedno sa mojim braniocima, provjerim i procijenim. Sada sam se uvjerila i prihvatam da su više hiljada nevinih ljudi bili žrtve organizovanog i sistematičnog djelovanja da se uklone Muslimani i Hrvati sa područja koje su Srbi smatrali svojim.

U to vrijeme, ja sam olako ubijedila samu sebe da je ovo pitanje opstanka i samoodbrane. U stvari, i više od toga - naše rukovodstvo, čiji sam bila neophodan dio - vodilo je poduhvat koji je za žrtve imao nebrojene nevine ljude.

Objašnjenja samoodbrane i opstanka ne pružaju opravdanje. Na kraju, čak i naši sunarodnici su rekli da smo u ovom ratu izgubili svoju plemenitost.

Postavljaju se očigledna pitanja: ako je ova istina sada tako jasna, zašto je ja nisam vidjela ranije; i - kako su naše rukovodstvo i oni koji su ga slijedili mogli počiniti takva djela?", stoji u izrečenom priznanju.

...

Postoji pravda koja zahtijeva život za svaki nevin život, smrt za svaku grešnu smrt. Naravno, meni je nemoguće ispuniti zahtjeve takve pravde. Mogu samo učiniti ono što je u mojoj moći i nadati se da će to biti od neke koristi - znati istinu, reći je i prihvatiti odgovornost. To će, nadam se, pomoći nevinim muslimanskim, hrvatskim i srpskim žrtvama da ih ne obuzme gorčina, koja često prelazi u mržnju, a koja je - na kraju - samodestruktivna.

Što se tiče mene - članovi ovog sudskog vijeća su oni kojima je data odgovornost da sude. Vi se morate truditi da u svojoj presudi nađete bilo kakvu pravdu koju ovaj svijet može da ponudi - ne samo za mene, nego i za nevine žrtve ovog rata.

Ja ću, međutim, uputiti jedan apel ovom Tribunalu - sudijama, tužiocima, istražiteljima - uradite sve što je u vašoj moći da pružite pravdu za sve strane. Čineći to, možda ćete biti u mogućnosti da ostvarite misiju zbog koje ovaj Sud postoji. Hvala Vam. ”

POVLAČENJE PRIZNANJA

Sedam godina kasnije, iz švedskog zatvora u kome je služila kaznu, Plavšić je u intervjuu za švedski magazin „Vi“ povukla svoje priznanje krivice.

"Ja sam sebe žrtvovala. Nisam učinila nista loše. Priznala sam krivicu za zločine protiv čovečnosti zato da bih mogla pregovarati o ostalim optužbama. Da nisam, suđenje je moglo potrajati tri, tri i po godine. S obzirom na moje godine, to nije bila prihvatljiva opcija", kazala je.

KAZNA OD 11 GODINA ZATVORA

Osuđena je na 11 godina zatvora. 2003. godine.

Odlukom Patricka Robinsona, predsjednika Haškog tribunala, 15. septembra 2009. godine bivšoj predsjednici RS-a odobreno je prijevremeno puštanje na slobodu, a među razlozima je navedeno njeno dobro vladanje, priznanje krivice, saradnja sa Tribunalom, te loše zdravstveno stanje.

Na slobodu je puštena nakon što je odslužila dio izrečene zatvorske kazne.

Biljana Plavšić preminula je jutros u Beogradu u 96. godini.

Jedina je žena koju je Haški tribunal osudio za ratne zločine.

Biljana Plavšić će biti pokopana u Banjoj Luci, objavio je Tanjug.

(Vijesti.ba)